نمایشگر دسته ای مطالب نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

چهارمین همایش ملی ارزیابی کمی و کیفی گسترش و برنامه ریزی علوم جغرافیایی برگزار شد

چهارمین همایش ملی ارزیابی کمی و کیفی گسترش و برنامه ریزی علوم جغرافیایی برگزار شد

به گزارش روابط عمومی دانشکده جغرافیا، چهارمین همایش ملی ارزیابی کمی و کیفی گسترش و برنامه ریزی علوم جغرافیایی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با حضور استاد محترم جناب آقای دکتر جمالی معاون محترم سازمان سنجش و آموزش کشور، مدیر کل محترم برنامه ریزی درسی وزارت علوم، جناب آقای دکتر آهنچیان، مدیر محترم گروه گسترش و برنامه ریزی علوم جغرافیایی، جناب آقای دکتر مقیمی و تعداد کثیری از اساتید علوم جغرافیایی از دانشگاه های مختلف کشور(دولتی، آزاد اسلامی، پیام نور و غیرانتفاعی) از ساعت 8:30 لغایت 17 روز چهارشنبه 30/03/1397 در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.

این همایش با پیام رئیس محترم دانشگاه شهید بهشتی و خیر مقدم خانم دکتر توکلی نیا آغاز شد و  جناب آقای دکتر جمالی، دکتر آهنچیان، دکتر مقیمی و مسئولین محترم کمیسیون های تخصصی سخنرانی کردند.

جناب آقای دکتر ابراهیم مقیمی در سخنان خود ضمن خوشامد گویی به حاضرین در جلسه، از دانشگاه شهید بهشتی، اعضاء کمیسیون ها و دست اندرکاران برگزاری مراسم قدردانی کردند.گزیده ای از سخنرانی ایشان به شرح زیر است: محتوی آموزش علوم جغرافیایی در نیمه اول قرن 20 تقریباً همزمان با ورود جغرافیا به حوزه های آموزش عالی ایران، از جغرافیا به عنوان علم مکان یاد می کرد و بیشتر در ارتباط با گذرگاه ها، تنگه ها و دماغه ها بود. در واقع مسائل استراتژیک و طبیعی مکان ها مورد بحث بود و سیاست و برنامه ریزی ها نیز برای جستجوی قابلیت های اینگونه مکان ها تنظیم می شدند. اگر اکنون از پیشکسوتان قدیمی علوم جغرافیا سوال شود، هنوز بسیاری از مکان های استراتژیک را به خاطر تبادل کالا و نقل و انتقالات و امنیت، در ذهن خواهند داشت. وی این را به عنوان یک دوره و یا طبقه مطالعاتی برای آموزش جغرافیا دانستند. دکتر مقیمی افزود؛ در طبقه ی دوم این دسته بندی، یک دوره آموزش جغرافیایی به شکل کلاسیک است و ما می توانیم آن را در نیمه دوم قرن 20 جستجو کنیم. در نیمه ی دوم این قرن، محتوی و مواد آموزشی علوم جغرافیا بیشتر در راستای توسعه بوده است که این توسعه شامل: توسعه شهرها، مکان های کشاورزی و صنعتی، راه های ارتباطی، برای تولید بیشتر و بهره وری از منابع طبیعی بود. ماهیت این توسعه، شتابان و برای مردم تحت توسعه، شوق آور بوده است. آموزش آن در جغرافیا نیز یک فرآیند بود.

در اواخر قرن بیستم و دهه اوایل قرن 21 آن چیزی که ماهیت و محتوی آموزش جغرافیا را با ماهیت فرآیندی در ایران تشکیل داده و می دهد، بیشتر در راستای پایداری است. یعنی محتوی و مواد آموزش جغرافیا با هدف "توسعه پایدار محور" یا توسعه متعادل است و این متاثر از فرآیند های بین المللی نیز بوده است. بنابراین به طور کلی در مقیاس جهانی و ملی، روند شناسایی مکان های مهم و استراتژیک گذرگاهی به یک روند توسعه ای شتابان تبدیل شده و سپس با توجه به عدم شناخت پیامدهای توسعه شتابان در برخی از علوم از جمله در علم جغرافیا، آن رویکرد شتابان و برنامه ریزی نشده، مورد نقد و جای خود را به توسعه پایدار داده است و به عبارتی در پایان قرن 20 و دهه اول قرن 21 یک جغرافیای انتقادی حاکم بر محتوا و مواد آموزشی جغرافیا در آموزش عالی شده است. اکنون نیز برنامه ریزی آموزشی جغرافیا با رویکرد انتقادی تهیه و تدوین می شود. در این دوره، توجه خاصی به مبحث پایداری و به خصوص پایداری در استفاده از منابع شده است. انتقاد از استفاده سوء از منابع و فضاهای جغرافیایی و ساختار شکنی محیط طبیعی و انسانی همراه با تغییرات محیط طبیعی و انسانی به عنوان یک فرآیند در برنامه ریزی درسی و گسترش جغرافیا نقش دارد.

ریاست دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران در ارتباط با آموزش علوم جغرافیایی بیان کردند؛ آن چیزی که در آینده در آموزش جغرافیا مورد بحث قرار می گیرد و بسیاری از کشورهای توسعه یافته جهان، علی الخصوص کشورهایی که روند توسعه پایدار را برای خود الگو قرار داده اند، ضمن حفظ ماهیت جغرافیای انتقادی، بحث کارآفرینی، حل مسئله و استفاده از  اطلاعات و داده های مکانی جدید و دیجیتال است. یعنی ماهیت آموزش جغرافیا بر پایه توسعه پایدار و ماهیت توسعه بدون ارزیابی و شناساسی مکان های استراتژیک، خود را به جغرافیای انتقادی، کارآفرینی، حل مسئله، داده ها و اطلاعات جدید دیجیتالی، ایجاد مرکز داده، شبکه سازی، آنالیز داده و ژئوانفورماتیک تغییر می دهد. به همین دلیل ما باید در حوزه آموزشی به این بخش بپردازیم و اگر ایران بخواهد از آنچه که سودمندی علم جغرافیا تلقی می شود بهره ببرد، باید به این سمت برود. ایشان افزودند؛ امروزه داده های مکانی و اطلاعات جدید دیجیتال مجموعه ای از اطلاعات با ارزش هستند که برای تفسیر، نیازمند بنیان های فلسفی، فکری و معرفتی و دانشی جغرافیا است. اگر بخواهیم برنامه 1404 یا دوره 1414، بیست و یا سی ساله دیگر یعنی 1424 داشته باشیم، استراتژیک ترین بخش محتوی آموزشی جغرافیا، توانمند سازی دانش آموختگان جغرافیا در آینده، تولید داده های جدید دیجیتال از مکان و بهره مندی از داده ها و اطلاعات است. یعنی ضروری است به سمت آموزش جغرافیای IT محور و ژئوانفورماتیک و استفاده از آنها در حل مسائل جامعه و کارآفرینی حرکت کنیم. تا هم برای دانشجویان علاقمندی ایجاد کند و هم سودمندی بیشتری برای کشور داشته باشد.

ریاست محترم گروه برنامه ریزی و گسترش علوم جغرافیایی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در بخش دوم سخنان خود فرمودند؛ ما در حوزه علوم جغرافیایی نیازمند اساتید و معلمین تخصصی تر و به روزتر هستیم. ما نیازمند دانشجویانی هستیم که توانمندی حل مسئله و کارآفرینی را داشته باشند. ما نیازمند برنامه های آموزشی با محتوی حل مسئله و کارآفرینی هستیم. ایشان فرمودند برای خروج از این وضعیت، ما نیازمند ایجاد یک دگرگونی و انقلاب کامل در  محتوای آموزشی جغرافیا از صفر تا 100 یعنی قبل از دانشگاه و در دانشگاه هستیم. وی اظهار داشت، هدف ما ایجاد یک حلقه ی اتصال قوی بین تصمیم گیران وزارت علوم، گروه گسترش و برنامه ریزی و شما عزیزان استاد و پژوهشگر جغرافیا می باشد. ما هم اکنون این حلقه اتصال را بوجود آوردیم و حضور دکتر جمالی و دکتر آهنچیان در این جمع را مبارک می دانیم. در حالی که در سال های گذشته چالش های زیادی در این زمینه و بخصوص در حوزه گسترش داشتیم.

ایشان فرمودند؛ اگر قرار باشد گروه به عنوان شورای مشورتی و عقل جمعی در خدمت وزارت علوم و اندیشمندان و فرهیختگان جغرافیا باشد، باید هر تصمیمی که قرار است در حوزه ی علوم جغرافیایی گرفته شود، از قبل با گروه مشورت شود یا نظر گروه پرسیده شود. این امر منجر به هدفمند کردن برنامه ها می شود و می توان انرژی خود را صرف بهبود وضعیت بهتر کرد.

وی اظهار داشت که مسئله ی دوم تسریع کارها در وزارت علوم است. ما در طی دو سال گذشته کمیسیون هایی را تشکیل و مقاطع دکتری و کارشناسی ارشد را ساماندهی کردیم و مقطع کارشناسی نیز تا حدودی ساماندهی شد. اما هنوز پرونده ی آن باز است و اگر کمیسیون ها پیشنهادی داشته باشند، بررسی می کنیم. لازم است کمیسیون های تخصصی، موضوع آموزش جغرافیا در مقطع کارشناسی را تحت عنوان رشته (با 40 واحد پایه و 70 واحد تخصصی) تحت عنوان "جغرافیای عمومی" مورد بررسی قرار دهند. ما می توانیم یک رشته تحت عنوان "جغرافیای مهارت محور" داشته باشیم. که تفاوت آن با جغرافیای عمومی  این است که 40-30 واحد پایه و 60-50 واحد تخصصی و 30 واحد صرفا تکنیکال و مهارت آموزش داده می شود به گونه ای که دانشجوی جغرافیا می تواند پس از فارغ التحصیلی، با مهارت جغرافیایی شناخت داشته باشد و در بازار کار، کار خود را پیدا کند. مدل سوم آن است که همین برنامه ی کنونی آموزش "جغرافیا را با 6 گرایش" ادامه دهیم و مدل چهارم این است که با توجه به اهمیت گردشگری در کشور، "گرایش گردشگری" را به رشته جغرافیا اضافه کنیم. مدل پنجم این است که برنامه رشته جغرافیا در قالب سه گرایش کلی جغرافیای طبیعی، جغرافیای انسانی، سنجش از دور و GIS تهیه کنیم و یا اینکه به عنوان مدل ششم  آن را در سه رشته جغرافیای طبیعی، جغرافیای انسانی و سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور تهیه کنیم و یا هر پیشنهاد دیگری که کمیسیون ها داشته باشند، ارائه دهند.

موضوع سومی را که جناب آقای دکتر مقیمی بیان کردند در ارتباط با آسیب شناسی آموزش علوم جغرافیایی قبل از ورود به دانشگاه بود. ایشان بیان کردند؛ بخشی از آسیب ها که جغرافیا با آن مواجه است، مربوط به فقدان محتوای جدید جغرافیایی در کتاب های درسی و استفاده از معلمان غیر متخصص برای آموزش جغرافیا در مقاطع قبل از دانشگاه در بعضی مدارس و موسسات آموزشی است به نحوی که نمی توانند انگیزه ی لازم را در دانش آموز ایجاد کنند تا بتواند تشخیص درستی از رشته جغرافیا داشته باشد و آن را با آگاهی انتخاب کند. لذا کتاب های درسی رشته جغرافیا لازم است با توجه به مطالب جدید جغرافیا بازنگری شود. وی افزود؛ با توجه به محتوی جدید جغرافیا، در صورتی که دانش آموزان رشته های تجربی و ریاضی و حتی هنر نیز به سمت انتخاب رشته جغرافیا گرایش پیدا کنند، نتایج بهتری حاصل می شود. به همین دلیل لازم است برای این امر کارگروهی از نمایندگان کمیسیون های تخصصی تشکیل شود و به آموزش علوم جغرافیایی در دوران قبل از دانشگاه بپردازند، مشکلات را واکاوی و راهکارهایی را برای حل آن ارائه دهند.

ریاست دانشکده جغرافیا در ارتباط با همبستگی رشته ی کارتوگرافی و گردشگری با جغرافیا به عنوان موضوع چهارم خاطر نشان کردند که؛ از 40 و حتی پنجاه سال پیش زادگاه کارتوگرافی در جغرافیا بوده و متعلق به جغرافیا می باشد اما دیده می شود برخی از رشته های دیگر، خواهان آن هستند، این در صورتی است که اساس آن جغرافیا است و ما نمی خواهیم این رشته از اصل خود دور شود، در غیر این صورت اهمیت خود را از دست می دهد. چرا بررسی این رشته در وزارت علوم علی رغم تصویب گروه گسترش و برنامه ریزی علوم جغرافیایی تاکنون بیش از شش ماه به طول انجامیده است. برنامه ریزی گردشگری نیز این گونه است. گردشگری متعلق به جغرافیا است و باید به اصل خود برگردد.

 وی کنترل و نظارت بر ظرفیتهای اعلامی از طرف دانشگاه ها در وزارت علوم را یک ضرورت و به عنوان موضوع پنجم ذکر کردند و بیان کردند: یک دانشگاه چون خود را می بیند اعلام ظرفیت می کند و ممکن است فاقد تحلیل ملی باشد. دفتر گسترش وزارت علوم و گروه های تخصصی هستند که باید آن را بررسی و با نیازهای ملی آن را تطبیق و تایید یا رد کنند. و این امر طی سال های گذشته نادیده گرفته شده است. لذا ظرفیت های اعلامی دانشگاه ها نیازمند بازنگری است و دانشگاه ها نیز خود در این امر همت کنند و استانداردهای آموزشی و نیازهای جامعه را در نظر قرار دهند.

در ادامه این همایش، آقای دکتر علوی پناه، دکتر فرجی راد، دکتر علیجانی، خانم دکتر قهرودی، دکتر رهنما، دکتر رضوانی، دکتر فرج زاده و دکتر محمدی و دکتر رضویان به ایراد سخنرانی پرداختند. این همایش با ارائه گزارش نشست کمیسیون ها و سخنرانی جناب آقای دکتر جهانگیر یدالهی از دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران در ساعت 18 خاتمه یافت.